TIRANË, 2 mars /ATSH/ Departamenti Amerikan i Shtetit ka publikuar sot raportin e Strategjisë Ndërkombëtare të Kontrollit të Narkotikëve.
Sa i përket pastrimit të parave, raporti thotë se, “qeveria e Shqipërisë nuk ka bërë asnjë përparim të rëndësishëm drejt parandalimit të pastrimit të parave dhe krimeve financiare në vitin 2020. Shqipëria mbetet e pambrojtur ndaj pastrimit të parave për shkak të korrupsionit, rrjeteve të krimit të organizuar dhe institucioneve të dobëta ligjore dhe qeveritare. Vendi ka një ekonomi të madhe cash dhe sektor informal, me hyrje të konsiderueshme parash nga jashtë në formën e remitancave dhe investimeve të ndryshme. Krimet e mëdha që gjenerojnë të ardhura në Shqipëri përfshijnë trafikun e drogës, evazionin fiskal dhe kontrabandën. Organizatat kriminale shqiptare kanë lidhje me rrjete që veprojnë në Evropë dhe Amerikën e Jugut. Shqipëria regjistroi njëfarë progresi me përdorimin e ligjit të saj të konfiskimit antimafia, duke përfshirë konfiskimin e 40 për qind të aseteve që i përkisnin kreut famëkeq të drogës Klement Balili, i quajtur “Eskobari i Ballkanit”.
“Reformat e vazhdueshme gjyqësore, përfshirë verifikimin e gjyqtarëve dhe prokurorëve për të çrrënjosur korrupsionin nga sektori i drejtësisë dhe krijimin e njësive të shumta policore të specializuara që synojnë financat dhe krimet ekonomike, kanë përmirësuar perspektivat e Shqipërisë për trajtimin e pastrimit të parave. Megjithatë, këto përpjekje ende pengohen nga sfidat e kapaciteteve në institucionet e drejtësisë të themeluara së fundmi dhe korrupsioni i përhapur që minon shtetin e së drejtës”, thekson raporti.
Sa i përket mundësisë dhe metodologjisë së pastrimit të parave, raporti nënvizon se, “trafikimi i narkotikëve dhe aktivitetet e tjera të krimit të organizuar janë burimet kryesore të pastrimit të parave. Afërsia e Shqipërisë me Evropën Perëndimore dhe prania e krimit të organizuar shqiptar në Evropën Perëndimore dhe Amerikën e Jugut rrisin dobësitë. Investimet në pasuri të paluajtshme dhe projektet e zhvillimit të biznesit janë ndër metodat më të përhapura të pastrimit të të ardhurave të paligjshme. Boshllëqet ligjore në legjislacionin e vitit 2019 për luftën kundër pastrimit të parave (AML) lejojnë ende kazinotë në vendpushimet me pesë yje dhe në vende turistike”.
Sa i përket ligjeve dhe rregullave kyçe, raporti thekson se, “në janar 2020, parlamenti miratoi legjislacionin kundër pasurimit të paligjshëm që i jep Strukturës së Posaçme Anti Korrupsion (SPAK) dhe Policisë së Shtetit Shqiptar (ASP) aftësinë për të synuar pasuritë e paligjshme nëpërmjet sekuestrimit dhe konfiskimit dhe kufizon aktivitetin ekonomik dhe lëvizjen e lirë të kriminelëve. Ndërsa është efektive në sekuestrimin fillestar të pasurisë, përmbushja e kërkesave të provave për sekuestrimin përfundimtar të pasurisë mbetet sfiduese”.
“Ndryshimet e fundit ligjore dhe politike kanë përmirësuar aftësinë e Shqipërisë për të luftuar pastrimin e parave dhe krimet financiare, megjithëse zbatimi ka qenë jokonsistent. Ligji Antimafia u ndryshua në vitin 2020 për të përmirësuar menaxhimin e aseteve të konfiskuara.
Ligji shqiptar kërkon zbulimin vjetor të aseteve nga zyrtarët publikë, përfshirë një kërkesë që zyrtarët të deklarojnë trajtimin preferencial dhe pronësinë përfituese të aseteve. Dispozitat gjithashtu ndalojnë zyrtarët që të mbajnë para të konsiderueshme jashtë sistemit bankar”, thuhet në raport.
“Shqipëria dhe SHBA nuk kanë një marrëveshje dypalëshe për asistencën ligjore (MLAT), por bashkëpunimi është i mundur përmes konventave shumëpalëshe. Shqipëria është anëtare e MONEYVAL, një organ rajonal i stilit FATF. Vlerësimi i tij më i fundit është i disponueshëm në: https://www.coe.int/en/web/moneyval/jurisdictions/albania. Drejtoria e Përgjithshme e Pastrimit të Parave e Shqipërisë po i nënshtrohet ndryshimeve drejtuese dhe po kërkon asistencë teknike ndërkombëtare për të kontribuar në një regjim më të fortë të AML-së. Reformat kushtetuese dhe ligjore të viteve të fundit përfshijnë reformat në sistemin e drejtësisë dhe verifikimin e gjyqtarëve dhe prokurorëve për pasuri të pashpjegueshme. Dyzet e gjashtë për qind e gjyqtarëve dhe prokurorëve të verifikuar deri më sot kanë dështuar si rezultat i pasurisë së pashpjegueshme ose lidhjeve personale me subjekte të diskutueshme, dhe 17 për qind e tjerë kanë dhënë dorëheqjen për të shmangur shqyrtimin. Shqipëria ka një treg të zi të konsiderueshëm për mallrat kontrabandë që e lehtësojnë kontrollet e dobëta kufitare dhe mungesa e zbatimit të legjislacionit doganor. Gjykatat shpesh refuzojnë të dënojnë për pastrim parash në mungesë të një dënimi për një vepër penale kryesore”, thuhet në raport.
Sa i përket çështjeve të zbatimit të legjislacionit, në raport thuhet se, “Shqipëria duhet të zbatojë me efektivitet ligjet ekzistuese dhe të vazhdojë të zhvillojë kapacitetet e policisë dhe prokurorëve të saj për t’u fokusuar në korrupsionin, pastrimin e parave dhe krimet ekonomike. Stafi i Byrosë Kombëtare të Hetimit, që është krahu hetimor i SPAK-ut, ka pasur vonesa por është në vijimësi. Reformat thelbësore të Kodit Penal në 2016 dhe 2017 synonin të ndërtonin një sistem më efektiv, por zbatimi i këtyre reformave është ende një sfidë. Pavarësisht një numri të konsiderueshëm hetimesh për pastrim parash në vitet e fundit, numri i ndjekjeve penale të lidhura mbetet i ulët. Në vitin 2020 janë hapur 131 hetime të reja për pastrim parash nga Prokuroria e Përgjithshme; Në gjykatë janë gjykuar 23 të pandehur, nga të cilët tre janë dënuar”.
“Për më tepër, Policia e Shtetit hetoi 375 krime të pastrimit të parave dhe 2,891 krime financiare në vitin 2020, duke çuar në mbi 15 milionë dollarë para të sekuestruara dhe prona. SPAK, i cili u bë funksional në dhjetor 2019, ka shënuar suksese në luftën kundër trafikut dhe krimit të organizuar dhe sekuestrimin e aseteve të pastruara nga krimi. Policia e Shtetit ka një njësi të dedikuar për krimin ekonomik të ngarkuar me përpjekjet për luftën kundër pastrimit të parave. Në vitin 2020 Shqipëria pati sukses kundër figurave të krimit të organizuar. Prokurorët konfiskuan 40 për qind të pasurive të kreut të drogës Klement Balili dhe sekuestruan bizneset e shumta të Ylli Ndroqit, përfshirë median Ora News. Ndroqi, i cili ka lidhje të forta politike në Shqipëri, dyshohet për organizimin e trafikut të lëndëve narkotike në Turqi dhe Itali. Policia e Shtetit regjistroi 676 akuza për korrupsion në 10 muajt e parë të 2020, një shifër e krahasueshme me statistikat e vitit të kaluar”, theksohet në raport.
/j.p/r.e/
