LONDËR, 13 shtator /ATSH-DPA/ – Një rrëshqitje toke në Groenlandë, që u shkaktua nga ndryshimet klimatike krijoi një megacunami dhe bëri që Toka të vibronte për nëntë ditë, sugjeron një studim i ri.
”Valët gjigante të shkaktuara nga ngjarja u përplasën përpara dhe mbrapa në një fjord duke gjeneruar dridhje në të gjithë Tokën”, thanë studiuesit.
Studimi, i cili përfshiu shkencëtarët, zbuloi se kjo lëvizje e ujit ishte shkaku i një dridhjeje misterioze globale në Tokë, e cila zgjati për nëntë ditë dhe i habiti sizmologët në shtator të vitit të kaluar.
Bashkautori Stephen Hicks, i ”UCL Earth Sciences” tha se “kur pashë për herë të parë sinjalin sizmik, u hutova plotësisht”.
”Edhe pse ne e dimë se sizmometrat mund të regjistrojnë një sërë burimesh që ndodhin në sipërfaqen e Tokës, kurrë më parë nuk është regjistruar një valë sizmike e tillë e gjatë, që udhëton globalisht, që përmban vetëm një frekuencë të vetme lëkundjeje. Studimi ynë i kësaj ngjarjeje nxjerr në pah ndërlidhjet e ndërlikuara midis ndryshimeve klimatike në atmosferë, destabilizimit të akullit të akullnajave në kriosferë, lëvizjeve të trupave ujorë në hidrosferë dhe kores së ngurtë të Tokës në litosferë”, tha ai.
“Kjo është hera e parë që rrëshqitja e ujit është regjistruar si dridhje nëpër koren e Tokës, duke udhëtuar nëpër botë dhe duke zgjatur disa ditë”, shtoi Hicks.
Ngjarja fillestare ishte shembja e një maje mali 1,2 kilometra të lartë në fiordin e largët Dickson.
E paparë nga syri i njeriut, kjo shembje shkaktoi një spërkatje uji 200 metra në ajër, me një valë deri në 110 metra të lartë.
Studiuesit llogaritën se kjo valë, e cila shtrihej në 10 kilometra fiord, u zvogëlua në shtatë metra brenda pak minutash dhe disa centimetra në ditët më pas.
Për të demonstruar se si rrëshqitja e ujit mund të kishte zgjatur për nëntë ditë, studiuesit rikrijuan këndin e rrëshqitjes së dheut dhe fjordin unike të ngushtë dhe të përkulur, duke përdorur një model matematikor.
Sipas studimit të botuar në revistën ”Science”, modeli parashikoi se masa e ujit do të kishte lëvizur mbrapa dhe mbrapa çdo 90 sekonda, duke u përputhur me regjistrimet e dridhjeve që udhëtonin në koren e Tokës në të gjithë planetin.
Studiuesit sugjerojnë se rrëshqitja e tokës ishte rezultat i rrallimit të akullnajës në rrëzë të malit, duke u bërë i paaftë për të mbajtur lart faqen e shkëmbit mbi të.
Kjo ishte përfundimisht për shkak të ndryshimit të klimës, dhe rrëshqitja e dheut dhe cunami ishin të parët e vërejtur në Groenlandën lindore.
Rreth 25 milionë metra kub shkëmb dhe akull u përplasën në fjord (të mjaftueshme për të mbushur 10 000 pishina me përmasa olimpike), vlerësoi ekipi ndërkombëtar.
Ata konfirmuan madhësinë e cunamit, një nga më të mëdhenjtë e parë në historinë e fundit, duke përdorur simulime numerike, si dhe të dhëna dhe imazhe lokale./ a.jor.
